Nu stáán alle seinen op rood

Voorzitter, dames en heren,

Een paar maanden geleden, naar aanleiding van het Programakkoord van het nieuwe college, wist ik een paar minuten uw aandacht te boeien met een treffende parallel tussen nu en 80 jaar geleden:

Toen crisis, nu crisis. Toen bezuinigen, nu bezuinigen. Toen een groot infrastructureel werk onderhanden, nu ook. Toen een Oost-Westlijn, nu een Noord-Zuidlijn. Maar toen de treffende overeenkomst ophield, omdat de Oost-Westlijn; de aanleg van de spoorlijn over de Afsluitdijk, tijdig en op goede gronden bleek te zijn afgeblazen in 1930, en de Noord-Zuidlijn nog steeds niet, taande de belangstelling voor mijn betoog alras.

Jaja, men begreep waar ik heenwilde. Jaja, men herinnerde zich de reden van mijn verkiezing in deze Raad. Jaja, een mengeling van mededogen en meewarigheid woei mij tegemoet, met een snufje sneu.

Het college bleek het betoog van Red Amsterdam niet eens een repliek waardig te achten. De coalitiepartijen in deze Raad zaten in een rijdende trein. De oppostie was een station gepasseerd. En ik kon vanaf een zijspoor roepen dat alle seinen op rood sprongen.

Nu stáán alle seinen op rood. De Begroting 2011, die hier ter tafel ligt barst van de bezuinigingen en de rode cijfers, rode doorhalingen, rode ombuigingen, rode heroverwegingen. Je zou haast denken dat hier een rood college zit, maar nee, het schaamrood ontbreekt.

Alle paralellen en metaforen op een stokje: Amsterdam staat voor een gigantische opgave om ambities, plannen en verplichtingen, in overeenstemming te brengen met inkomsten, verwachtingen en toezeggingen. Er kan niet anders dan dramatisch bezuinigd worden, nu, in deze tijd. Wij, de Raad en college kunnen debatteren over hoe en waar het minst pijn doet. Niemand wil dat de zwakkeren, de onbekwamen en de dommen, de dupe worden van de draconische maatregelen die genomen moeten worden. Niemand wil zulke boodschappen nagedragen krijgen. Maar toch.

Naar de mening van Red Amsterdam is er een oplossing. Wij, de Raad en College zijn in staat om dramatisch te bezuinigen waar het kan én het minste pijn doet.

Amsterdam is te redden met een nieuw perspectief, door een stap naar achter te zetten, door te kijken met een objectieve blik. Niet belast met ouwe koeien, ambitieuze plannen of beperkt door een tunnelvisie.

Laten we wel wezen: Van Rijkswege worden de stad enorme bezuinigingen opgelegd.

De financiele positie van de stad wordt al jaren negatief beinvloed door te wilde plannen, en tegenvallers door oplopende kosten voor de Noord-Zuidlijn. Het Rijk is niet bereid bij te springen. Bezuinigingen op de de Gemeentebegroting zijn onvermijdelijk: Wij kennen de getallen: 83 miljoen bezuinigen in het komend jaar, 208 miljoen, elk jaar, vanaf 2014. Tel dat op:  Draconische maatregelen zijn noodzakelijk! Dramatisch voor iedereen die in deze stad afhankelijk is van publieke voorzieningen, of het nu een uitkering of infrastructuur betreft. Dramatisch voor iedereen die wegbezuinigd zou worden werkzaam bij of voor die voorzieningen. Dramatisch voor het klimaat in de stad, of dat nu het milieu of de cultuur betreft. Dramatisch voor de uniciteit, het karakter, datgene wat Amsterdam Amsterdam maakt. Enzovoort, enzovoort.

Red Amsterdam stelt u voor een bezuiniging te realiseren die alle bezuinigingen overbodig maakt: Stoppen met het afbouwen van de Noord-Zuidlijn. Neenee, dit is niet een herhaling van wat ik eerder zei, niet STOPPEN met het bouwen van de Noord-Zuidlijn -toen het nog kon, maar nu niet VERDER bouwen aan de lijn. Een moratorium.

Niks nieuws, een moratorium, want dat heeft de wethouder Grondzaken een paar maanden geleden ook gedaan met een bouwstop op kantoren in deze stad.

Dat betekent niet: weggooien van reeds gespendeerd geld. Niet het dichtkiepen van de tunnels of stations. Wij zijn niet gek. Wij stellen voor om de lijn van het station Rokin tot het station Buikslotermeerplein in Noord af te bouwen en in exploitatie te nemen, en dan even niet. Daarna even niks. Tot 2020. En dan zien we wel weer. Of het rendabel blijkt. Of het bevalt. Of we de lijn verder afbouwen, zoals gepland. Of die uitbreiden naar Amstelveen of Purmerend. Of we dan geld hebben. Mijn natte vinger zegt, dat, alles opgeteld en afgetrokken, als we dus even stoppen, een heleboel geld nu niet uitgegeven hoeft te worden. Geld dat we niet hebben. Dat we zelfs geld overhouden; zodat al die bezuinigingen, waar we het nu over zouden hebben, helemaal niet nodig zullen blijken.

Daarom heb ik de eer u thans een motie met deze strekking voor te leggen. En met spoed –na de eerste termijn- in stemming te brengen. En aan te nemen. Dan kunnen we naar huis, want alle discussies die we hierna zouden willen voeren komen dan in een totaal ander licht te staan, en dan kunnen we thuis trots vertellen dat Amsterdam gered is.

DE MOTIE

Ondergetekende mevrouw N. Frijda heeft de eer voor te stellen:
De raad,
voorafgaand aan de discussie over de begroting voor 2011 in Commissies en Raad, wegens dringend belang in stemming wenst te brengen,na de eerste termijn van de Begrotingsbehandelig 2011;

Overwegende dat:

- “de financiële positie van de stad de afgelopen jaren beïnvloed is door tegenvallers binnen de eigen begroting, in het bijzonder de Noord-Zuidlijn”, zoals de Inleiding van de Begroting 2011, benadrukt,  en daarenboven aanzienlijke bezuinigingen van Rijkswege aan de stad worden opgelegd,

- een -al dan niet beperkt- moratorium op de voltooiing van de Noord-Zuidlijn, zowel qua directe kosten, alsook qua aangegane verplichtingen, alsook qua onvermijdelijke tegenvallers, zoveel ruimte biedt in de voorliggende Begroting 2011 -en volgende jaren-, dat wellicht géén van de thans voorgestelde bezuinigingen nodig zullen zijn,

- meer precies, de bezuinigingen op de Gemeentebegroting nu reeds becijferd worden op 83 miljoen euro komend jaar, en 208 miljoen euro -structureel- vanaf 2014,

- de voorgenomen bezuinigingen ten koste zullen gaan van veel belangrijke voorzieningen in de stad; zoals de sociale woningbouw, de dienstverlening, het jongerenwerk, de zorg voor kinderen en bejaarden, bibliotheken, kunst, cultuur, Artis, het openbaar vervoer, en in het bijzonder de Stop&Go-lijn,

- de leden van zowel de coalitie-partijen, als de oppositiepartijen in de Gemeentraad

voor deze verschraling van het voorzieningenniveau in deze stad NIET verantwoordelijk willen worden gehouden, zonder daarbij alle alternatieven overwogen te kunnen hebben,

- het Rijk heeft aangegeven de budgetoverschrijdingen bij de verdere aanleg van de Noord-Zuidlijn in geen geval te dekken;

Constaterende dat;

- een moratorium op nog niet aangegane verplichtingen in deze tijd geen ongebruikelijke tussenfase is, gezien de Bouwstop Woningen en Kantoren van de wethouder Grondzaken,

-  sinds in december 2009 het enqueterapport van deze Gemeenteraad onder voorzitterschap van collega Limmen verscheen, geen fundamenteel debat in de Gemeenteraad is gehouden over de consequenties van de conlusies van het rapport , een debat over een moratorium op de aanleg van de Noord-Zuidlijn niet aan de orde is geweest, en dit nu eens te meer dringend geboden lijkt,

Verzoekt het college van burgemeester en wethouders:

- een externe onafhankelijke deskundige, zoals het Bureau Rigo, op zeer korte termijn te laten uitrekenen hoeveel er bespaard kan worden bij een beperkt moratorium op de bouw van de Noord-Zuidlijn;  waarbij onder ‘beperkt’ begrepen moet worden; dat

-er niet verder geboord zal worden dan tot het station Rokin,

-de bouw van de diepe stations gestopt wordt en

-de verbinding met Amsterdam-Noord volgens plan wordt voltooid,

Waarbij tevens een globale begroting gemaakt zal worden van de kosten voor het afbouwen en gebruiksklaar maken van het metro-tracé Rokin-Buikslotermeerplein, het inrichten der stations en het aanschaffen van het materieel.

En tevens een schatting te laten doen van reëel te verwachten schadeclaims van, cq de kosten van compenserende werkzaamheden door, benadeelde aannemers,

- bekend te maken welke begrotingsruimte deze aanpassing van het bouwplan NZ-lijn oplevert en een prioriteitenlijst op te stellen van de bezuinigingen in de huidige begroting, die geschrapt kunnen worden -mochten die überhaupt nog nodig zijn-,

-vervolgens een bijzondere raadszitting bijeen te roepen voor een debat, met als inzet een moratorium tot 2020 in te stellen op het boren en afbouwen van de rest van de Noord-Zuidlijn (dus tussen de stations Zuid en Rokin), waarna kan worden overwogen of er genoeg geld en behoefte is de lijn af te maken,cq te verlengen naar bv Amstelveen en Purmerend

Het lid
mevrouw N. Frijda namens Red Amsterdam