Amstelscheg straks heg in plaats van scheg?

Op 22 februari 2012 lag het Bestuursakkoord Amstelscheg ter bespreking voor in de Raadscommissie Bouwen, Wonen en Klimaat. De Amstelscheg is een groene taartpunt aan de zuidkant van Amsterdam, die de oprukkende verstedelijking tot nu toe heeft overleefd. Het gebied ligt er nog verbazend gaaf bij. En dat onder de rook van het uitdijende Amsterdam. Terecht reden om dat te behouden. Dus is er niets tegen een bestuursakkoord waarin partijen als de provincie Noord-Holland, de gemeenten  Amsterdam, Amstelveen, Ouder-Amstel en het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht zich verbinden om het gebied actief te ontwikkelen tot een metropolitaan landschap van allure met groen en recreatie om de stad, met behoud en versterking van de kernkwaliteiten, enzovoorts.

Partijen willen de Amstelscheg beschermen tegen incidentenplanologie en tegen verdere verrommeling van het landschap. Zal dat lukken? En waar is het Rijk in dit verhaal? De ontstaansgeschiedenis boezemt weinig vertrouwen in. Dat de Amstelscheg er nog zo goed bij ligt is niet de verdienste van deze partijen. De Amstelscheg is een rijksbufferzone. Daarin is verstedelijking verboden. De grondprijzen blijven er dus aan de lage kant wat goed is voor de agrarische sector, het natuur- en landschapsbeheer en de recreatie.

Het is ook goed voor Amsterdam. Die stad blijft meer stad omdat wilde verstedelijking van het ommeland de kansen in de stad zelf niet kan kannibaliseren. Met rijksbufferzones heeft het rijk aldus op strategische plekken voorkomen dat steden aan elkaar zijn gegroeid. Amsterdam en Haarlem zouden anders bijvoorbeeld al tot een steden brij zijn samengeklonterd. Er valt voor de stedeling dicht bij huis nog van open groen gebied te genieten.

De rijksbufferzones bestaan al sinds 1958 en zijn dus al meer dan een halve eeuw een groot ordenend succes. Dat komt omdat het instrument helder is: verstedelijking mag niet. Geen mitsen en maren. En het Rijk staat op afstand en voorkomt zo veel planologisch geritsel van gemeenten onderling. Daar komt nu een eind aan. In de (ontwerp)Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte 2011 wordt de bescherming over gedragen aan provincie en gemeenten. De kat wordt ook hier nu op het spek gebonden want we weten van elders dat daarvan ruimtelijke verrommeling komt.

Die rijksoverdracht van verantwoordelijkheden gaat ook nog zonder bijbehorende budget. Amsterdam betaalt  voor 22% mee aan deze opgedrongen rijkstaak. Dat komt bovenop de bezuiniging op de uitkering uit het Gemeentefonds. De boel wordt dus door het Rijk over de schutting gegooid en daarmee is dit decentralisatie zoals het niet moet en afbraakbeleid omdat het beste instrument uit de ruimtelijke ordening gereedschapskist verdwijnt. Politieke verrommeling is dat. Wat tot nu toe eenvoudig kon, wordt ingewikkeld gemaakt en daarmee duurder, wat lagere overheden mogen ophoesten, terwijl die veelheid aan gemeenten vaak tegengestelde belangen dienen. Meer bestuurlijke drukte dus in plaats van minder.

Dat geen verantwoordelijkheden en bevoegdheden door partijen naar elkaar worden overgeheveld stelt maar matig gerust. Welke deelnemende gemeente brengt straks de moed op om tegen bijvoorbeeld een majeur ontwikkelingsperspectief te zijn als de mogelijke komst van de Olympische Spelen van 2028? Dat is volgens Red Amsterdam  niet alleen een maatje te groot voor Amsterdam, maar al helemaal voor de Amstelscheg. Het wordt in het bestuursakkoord echter genoemd als een perspectief!

Dit is voor ons wel een heel afschrikwekkende invulling van het metropolitaan landschap. Zo wordt de scheg een heg langs verliesgevende infrastructuur rond de megastadions waar in de wereldstad Amsterdam geen plaats voor is. En na de Spelen zal men lege en rottende stadions zoals in Athene willen voorkomen en inzetten op alternatieve bestemmingen zoals dit jaar in Londen. Daar denken ze aan bedrijfsverzamelgebouwen en woningen.  Nog meer verstedelijking dus via een sportieve smoes  en de genadeslag voor de Amstelscheg. Inderdaad is dan verrommeling van het landschap wel voorkomen. Het megalomane landschap brengt alles op orde. En het groen is dan van kunstgras….

Marten Bierman