Aanpak scheefwonen is scheef

Iedereen kent de verhalen wel. Studenten of starters die een goedkope huurwoning vinden, maar daar soms tientallen jaren later met een goed salaris nog in zitten. Dat scheefwonen lijkt asociaal, maar vaak is er geen goed alternatief te vinden. De woningmarkt voor middeninkomens is erg krap, zowel voor kopen als huren. In het regeerakkoord worden maatregelen aangekondigd om scheefwonen aan te pakken, maar net als met de inkomensafhankelijke zorgpremie vliegt het ver uit de bocht.

Ten eerste wordt het verpakt in een heuse bezuinigingsoperatie, waar álle huurders voor worden aangeslagen. Het rijk wil namelijk niet alleen van de zorgtoeslag af, maar ook van de kosten van de huurtoeslag. Verhuurders krijgen daarom vanaf 2014 een enorme heffing opgelegd, die de huurders moeten ophoesten. Het vorige kabinet had dit al bedacht. Toen was het de bedoeling dat huurders met inkomens boven de € 43.000 een extra huurverhoging van 5% zouden krijgen.

Dit kabinet gooit er nu een schepje bovenop, door van álle huurders een bijdrage te vragen. Bovenop de reguliere huurverhoging die de inflatie volgt moeten huurders tot een modaal inkomen (33.000 euro) 1,5% extra betalen. Dat is dus nieuw. Bij een inkomen tussen de 33.000 en 43.000 euro gaat het om 2,5% bovenop de inflatie. Ook dat is nieuw. Boven de 43.000 euro ging het in het oude plan dus om 5%, maar nu is dat gestegen naar 6,5%.

De huren gaan dus voor iedereen extra omhoog, ook voor de laagste inkomens. Maar voor de hogere inkomens (boven 43.000 euro) zit er nog iets venijnigs in het vat. Kennelijk om het scheefwonen terug te dringen, wordt voor hen de maximale huurprijs losgelaten. De huren stijgen dus elk jaar opnieuw met 6,5% plus inflatie, zonder limiet.

Dat leidt op termijn tot exorbitante huren; bijv. bij een rekenhuur van 664 euro (bovengrens sociale sector) is de huur na 10 jaar (uitgaande van een totale jaarlijkse huurverhoging van 9%) gestegen tot 1572 euro, na 20 jaar tot 3721 euro en na 30 jaar tot maar liefst 8810 euro. Scheefwoners worden dus uitgerookt. Dat kun je een nobel streven vinden, maar is het ook reëel?

Let wel, het gaat om een huishoudinkomen van 43.000 euro, dus iemand met een modaal inkomen (33.000 euro) met een partner met een parttime baantje van 10.000 euro valt hier ook onder. Zijn dat niet enorm veel huishoudens?

Als al deze huurders worden gedwongen te verhuizen, leidt dat tot verdere segregatie van woonbuurten naar inkomensniveau. En dat terwijl de gemeente juist streeft naar gemengde buurten en een ongedeelde stad.

Bovendien, zijn er wel voldoende betaalbare huur- en koopwoningen in Amsterdam voor al die huishoudens die noodgedwongen moeten verhuizen? Voor huurders die binnen 30 jaar met pensioen gaan is het heel lastig een huis te kopen, gezien de looptijd van hypotheken. Bij de huidige pensioenleeftijd van 65 jaar is dat dus al vanaf een leeftijd van 35 jaar, en vanaf 2021 (pensioen op 67) vanaf 37 jaar. En voor huurders die slechts 20 of 15 jaar voor hun pensioenleeftijd zitten is het vrijwel onmogelijk een hypotheek te krijgen. Dat zijn dus mensen vanaf 45 of 50 jaar.

Als kopen voor deze ‘scheefhuurders’ geen reële optie is, zijn er dan voldoende betaalbare huurwoningen in de vrije sector beschikbaar? Nee, die zijn er nauwelijks onder de 1000 euro per maand, dus de meesten zullen de stad noodgedwongen moeten verlaten. Dat staat haaks op het streven om Amsterdam aantrekkelijker te maken voor middeninkomens.

Er is nóg een probleem waar het regeerakkoord aan voorbij gaat. Bij de pilot flexibele huren heeft Red Amsterdam erop aangedrongen dat huren niet alleen maar omhoog gaan bij een stijgend inkomen, maar bij inkomensdaling ook weer omlaag. Over dat principe van ‘meeademen’ van de huur met het inkomen, gelukkig overgenomen in de pilot, staat niets in het regeerakkoord. Dat betekent dat huishoudens die hun inkomen sterk zien dalen (door werkloosheid, vertrek van een werkende partner, invaliditeit, ziekte of pensionering) vastzitten aan een onbetaalbare huur.

Alsof dat nog niet scheef genoeg is, kondigt de nieuwe regering aan het systeem voor woningwaardering te koppelen aan de WOZ-waarde, oftewel de marktwaarde. Het maximum komt op 4,5%, dus als een huurwoning die nu maximaal 500 huur mag opleveren, in een gewilde buurt ligt en 250.000 euro waard is, schiet de maximaal toegestane huur ineens naar 937 euro!

Zo verdwijnen er veel sociale huurwoningen. Maar hé, was het scheefhuurbeleid niet bedoeld om die schaarse woningen te behouden voor de lagere inkomens? Hoe hypocriet kun je zijn? Dit zal ook de tweedeling in de stad (binnen versus buiten de ring) verder versterken.

Wij roepen het college op bij de nieuwe minister voor Wonen (Stef Blok) te pleiten voor betere maatvoering: handhaving van de huidige maximale huurgrens, ‘meeademen’ van de huur met het inkomen, en het hanteren van een leeftijdsgrens.

Onno van Buuren, duo-raadslid Red Amsterdam
Dit artikel stond maandag 12 november 2012 in Het Parool (Het Laatste Woord)

7 gedachten over “Aanpak scheefwonen is scheef”

  1. Teken de petitie HUURALARM. Hoe meer mensen, hoe sterker het signaal richting de politiek…

  2. Doordat wij gespaard hebben voor een lijfrente, die wij nu wij gepensioneerd zijn, over zo’n 5 jaar uitbetaald krijgen, komt ons inkomen dus TIJDELIJK boven de €43.000 grens.
    Door de maximale huurprijs los te laten betekent dat voor ons een exorbitante huurverhoging.
    Daarbij komt dat als wij van in ons “normale inkomen” moeten rondkomen, wij deze huur niet meer op kunnen brengen.
    Ik vraag me af waar we dan ons hele leven hard voor gewerkt hebben. Dat is een hard gelach voor ons.
    Dit is dus onze situatie.
    Maar hoe wordt het voor mensen, die bv een ontslagvergoeding hebben ontvangen, waardoor hun inkomen ook boven de €43.000 is geworden?
    Het meeademen van de huur met het inkomen is beslist noodzakelijk!

    Ons inziens moeten de scheefwoners voor het op gang brengen van de koopmarkt opdraaien.

Reacties zijn gesloten.