Stadsdelenplan gekraakt, Amsterdammer hoeft geen verkiezingen

Het plan van de gemeente Amsterdam om de stadsdeelraden te vervangen door taakrijke bestuurscommissies kan in de prullenbak. Het rijk zal niet akkoord gaan met de door het college van B&W voorgestelde constructie, die zal leiden tot ‘een constitutionele rommelpot in Amsterdam’. Meer dan de helft van de Amsterdammers vindt bovendien dat er in dat geval geen aparte verkiezingen voor de stadsdelen georganiseerd hoeven worden.

Dat zijn de uitkomsten van een advies van de staatsrechtdeskundige Douwe Jan Elzinga en een onderzoek van Maurice de Hond/Peil.nl onder ruim 700 Amsterdammers.

Op verzoek van stadspartij Red Amsterdam onderzocht hoogleraar staatrecht Douwe Jan Elzinga van de Rijksuniversiteit Groningen of de stadsdeelplannen van het college wel binnen de wettelijke kaders van de Wet Afschaffing deelgemeenten vallen.

Elzinga: “Amsterdam heeft weliswaar de bevoegdheid om bestuurscommissies in te stellen, maar het is uitdrukkelijk een bevoegdheid van het rijk om ervoor te zorgen dat die bestuurscommissies niet uitgroeien tot nieuwe concurrentievormen van de bestuurlijke hoofdstructuur, de gemeenteraad”. Bovendien zal het kabinet volgens Elzinga geen precedent willen scheppen voor de 100.000+ fusiegemeenten die de komende jaren gaan ontstaan. Elzinga verwacht dan ook dat het rijk een stokje zal steken voor de Amsterdamse plannen.

Vorige week verscheen al een advies van de Vrije Universiteit (VU), opgesteld in opdracht van het college van B&W, waarin werd gesteld dat de gemeenteraad bepaalde belangrijke bestuurstaken, zoals het vaststellen van bestemmingsplannen en het begrotingsrecht, niet mag overdragen aan de nieuwe bestuurscommissies. Wethouder Andrée van Es noemde dat advies ‘zorgelijk’ en kondigde onmiddellijk aan een second opinion uit te zullen laten voeren.

Elzinga onderschrijft in zijn advies de eerdere conclusies van de VU-onderzoekers: “De stellingname in het VU-advies is geheel juist, de positie wordt overtuigend beargumenteerd en is ook gemeengoed bij de interpretatie van art. 156 Gemeentewet. Ook daarin ligt derhalve een duidelijke beperking voor de overdracht van bevoegdheden aan de territoriale bestuurscommissies. Een en ander betekent dat het niet mogelijk is om een ‘algemene en zware  bestuurstaak’ aan de bestuurscommissies te geven.”

Fractievoorzitter van Red Amsterdam, Roderic Evans-Knaup: “Het Elzinga-advies is wat ons betreft de tweede bevestiging dat de plannen van het college voor de nieuwe bestuurscommissies ondeugdelijk zijn. We lopen een groot risico als deze plannen worden doorgezet en straks blijkt dat het onmogelijk is. Daarmee zet je de hele bestuurlijke toekomst van Amsterdam op het spel. De planning is ontzettend krap, zonder ruimte voor enige vertraging. We kunnen ons geen fouten veroorloven, dat zal leiden tot een bestuurlijk vacuüm.”

Zonder een uitgebreid takenpakket zijn rechtstreekse verkiezingen voor de bestuurscommissies volgens Douwe Jan Elzinga niet alleen onnodig, maar ook onwenselijk: “De belangrijkste beweegreden om de deelgemeenten af te schaffen was een vermindering van het aantal bestuurders, politici en ambtenaren en een terugkeer naar de hoofdstructuur van rijk, provincie en gemeente. Door de instelling van rechtstreeks gekozen, taakrijke bestuurscommissies trekt Amsterdam een lange neus naar de wetgever.”

Uit een onderzoek onder ruim 700 Amsterdammers dat afgelopen week in opdracht van Red Amsterdam werd uitgevoerd door Maurice de Hond/Peil.nl bleek bovendien dat een meerderheid van de Amsterdammers niet zit te wachten op aparte verkiezingen voor de bestuurscommissies.

Als de stadsdeelraden worden omgevormd tot bestuurscommissies met een beperkt taken- en bevoegdhedenpakket, ziet slechts 36% van de ondervraagde Amsterdammers heil in aparte verkiezingen, 51% van de Amsterdammers vindt verkiezingen niet nodig. Wanneer het college vasthoudt aan de plannen om van de stadsdeelraden bestuurscommissies met een uitgebreid taken- en bevoegdheden te maken, is 46% van de Amsterdammers voorstander van aparte verkiezingen. 1 op de 5 Amsterdammers geeft echter nu al aan hoe dan ook niet te gaan stemmen voor de stadsdelen.

Roderic Evans-Knaup: “De plannen van het college voor bestuurscommissies, die lijken op de stadsdeelraden, mogen niet. Er zullen dus commissies komen die voornamelijk uitvoerende taken krijgen. De Amsterdammer is daar duidelijk over: een meerderheid ziet niets in verkiezingen voor deze commissies. Laten we dat dan ook niet doen. Het zorgt voor een fop-democratie.”

Lees hieronder het volledige advies van Douwe Jan Elzinga:

Advies deelgemeenten